Gdy cena jakiegoś dobra rośnie, zgodnie ze zdrowym rozsądkiem - jego popyt powinien spadać. Jednak nie zawsze tak się dzieje, ponieważ są towary, które stają się bardziej pożądane właśnie wtedy, gdy ich cena wzrasta. Działa wówczas jeden z dwóch efektów, zwanych też paradoksami: Veblena lub Giffena. Efekt Veblena występuje w najbogatszych klasach społecznych, a efekt Giffena - w najbiedniejszych.

Zwany jest także efektem prestiżowym. Dotyczy dóbr luksusowych oraz bogatych grup społecznych i polega na tym, że popyt na dobra luksusowe rośnie mimo wzrostu ich cen.

Dzieje się tak, ponieważ posiadanie takich dóbr sprawia, że ich nabywcy dowartościowują się i mają poczucie podnoszenia własnego statusu społecznego. Kupują rzecz luksusową, unikatową i mało dostępną dla innych. Dodatkowo popyt na pewne dobra bywa tym większy, im mniej osób je posiada.

Przykładem takich dóbr są najdroższe luksusowe samochody - limuzyny lub auta sportowe produkowane w krótkich seriach, prywatne jachty i samoloty, stroje najdroższych projektantów mody czy domy w wyjątkowo prestiżowych dzielnicach. Mogą to być również bilety na bardzo drogie, elitarne wydarzenia. Dobra te często służą do demonstracji wysokiego statusu społecznego. Któż nie chciałby zostać właścicielem jednego z najszybszych i najdroższych samochodów świata - Bugatti Veyron lub Lamborghini?

Efekt Veblena jest związany z efektem snoba, czyli zjawiskiem ekonomicznym polegającym na ograniczeniu lub zaniechaniu nabywania pewnych dóbr, ponieważ są one kupowane przez inne, przeciętne gospodarstwa domowe, przez co zaczynają być postrzegane jako dobra pospolite. Przeciwieństwem efektu snoba jest efekt owczego pędu. Po raz pierwszy paradoks (efekt) Veblena został opisany w książce Teoria klasy próżniaczej przez socjologa Thorsteina Veblena i od jego nazwiska pochodzi nazwa tego zjawiska.

Ten paradoks dotyczy z kolei zwiększenia popytu na dobro, którego cena rośnie, ale odnosi się do grupy konsumentów o bardzo niskich dochodach i dóbr tanich, powszechnie kupowanych, tzw. niższego rzędu.

Nieraz dobra te nazywamy dobrami Giffena. W wielu krajach europejskich takim dobrem będzie chleb, natomiast w wielu krajach azjatyckich - ryż.

Mimo wzrostu cen chleba i ryżu popyt na nie nie spadnie, ponieważ trudno znaleźć tańszy od nich substytut.

Muszą być jednak spełnione trzy warunki, aby pojawiło się tzw. zachowanie giffenowskie (Giffen behaviour):

- nabywcy są tak ubodzy, że zdobycie dla nich odpowiednio taniego pożywienia jest problemem

- dobro jest najtańszym źródłem kalorii i nie można znaleźć tańszych od niego substytutów

- dieta nabywców jest tak uboga, że nabywane dobro stanowi jej podstawę